ΟΙ ΣΑΡΑΚΑΤΣΑΝΟΙ

Όνομα:

Ως προς την ονομασία των Σαρακατσάνων υπάρχουν διάφορες θεωρίες.  Σύμφωνα με την επικρατέστερη από αυτές, το όνομα Σαρακατσάνος έχει τουρκική προέλευση και είναι σύνθετη λέξη αποτελούμενη από το kara (καρά) που σημαίνει «μαύρος, μαυροντυμένος» και το kacan (κατσάν) που σημαίνει «φυγάς, ανυπότακτος». Έτσι από το Karakacan(Καρακατσάν) προήλθε με παραφθορά η λέξη Σαρακατσάνος. Ο λόγος για την ονομασία αυτή είναι ότι οι Σαρακατσάνοι μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης φορούσαν μαύρη ενδυμασία ως ένδειξη πένθους. Επίσης κατέφυγαν ως κλέφτες στα βουνά ώστε να μην υποταχθούν στον κατακτητή και να τον πολεμούν από εκεί. Έτσι οι Τούρκοι τους προσέδωσαν την ονομασία Καρακατσάν, δηλαδή «μαύρος φυγάς». Οι ίδιοι οι Σαρακατσάνοι άρχισαν να χρησιμοποιούν αυτό το όνομα μετά το 1812, το οποίο είναι σχετικά νέο.

Πότε ήρθαν στην Κομοτηνή;:

Οι Σαρακατσάνοι εγκαταστάθηκαν στην Κομοτηνή και πιο συγκεκριμένα στις Σάπες το 1947 σχεδόν υποχρεωτικά, αφού έτσι είχε αποφασίσει η ελληνική κυβέρνηση. Όταν ήρθαν στις Σάπες  ηταν η σκληρή περίοδος του άγριου σπαραγμού του Εμφυλίου Πολέμου. Κυρίως τις νυχτερινές ώρες τα αντάρτικα τμήματα του Δημοκρατικού Στρατού πραγματοποιούσαν συχνά επιδρομές στα χωριά και με τη βία, άλλοτε έπαιρναν εφόδια για τις ανάγκες τους (τρόφιμα-ζώα) και άλλοτε έπαιρναν άνδρες και κορίτσια πολλοί από αυτούς δεν ξαναγύρισαν ποτέ πίσω στις οικογένειές τους. Τα κορίτσια τα έστελναν σε διάφορες ανατολικές χώρες .Ο στρατός τότε δεν αρκούσε να προστατεύσει τους κατοίκους των οικισμών. Για το λόγο αυτό δόθηκε εντολή όλοι οι κάτοικοι των γύρω χωριών να έρθουν στις Σάπες και να εγκατασταθούν προσωρινά σε κατοικίες των ντόπιων, οι οποίοι υποχρεώθηκαν να παραχωρήσουν ένα τμήμα της κατοικίας τους για τη φιλοξενία τους, που κράτησε περίπου δύο χρόνια. Ως τη λήξη δηλαδή της εμπόλεμης κατάστασης. Μετά από δύο χρόνια περίπου, το 1949, οι οικογένειες των Σαρακατσάνων άρχισαν να φτιάχνουν τις παραδοσιακές σαρακατσάνικες καλύβες σε διάφορες τοποθεσίες, κυρίως στα βορειοανατολικά όρια των Σαπών.

Καταγωγή:

Η καταγωγή των Σαρακατσάνων έχει απασχολήσει τους ερευνητές, ιστορικούς, γλωσσολόγους και λαογράφους, με μία μεγάλη μερίδα από αυτούς να αποφαίνεται πως οι Σαρακατσάνοι είναι ελληνικό φύλο, καταγόμενο πιθανώς από παλαιούς ποιμενικούς πληθυσμούς. Μια δημοφιλής θεωρία που βασίζεται στη γλωσσολογία και τον υλικό πολιτισμό τους, υποστηρίζει ότι οι Σαρακατσάνοι κατάγονται από δωρικά φύλα, τα οποία έμειναν απομονωμένα για αιώνες στους ορεινούς όγκους της ηπειρωτικής Ελλάδας.