ΕΒΡΑΙΟΙ -ΑΡΜΕΝΙΟΙ

Εβραϊκή Συναγωγή Κομοτηνής

Η Εβραϊκή Συναγωγή Κομοτηνής η οποία ονομαζόταν Μπετ Ελ (που σημαίνει Ο οίκος του Θεού) ήταν μια Εβραϊκή συναγωγή μέσα στο Φρούριο Κομοτηνής η οποία χρονολογούνταν από τα μέσα του 19ου αιώνα ή νωρίτερα από τον 18ο αιώνα . Βρισκόταν στην αρχή της οδού Αυτοκράτορος Θεοδοσίου, ακριβώς απέναντι από τον Ναό Κοιμήσεως της Παναγίας. Το 1983 είχε χαρακτηριστεί ως διατηρητέα από την 4η Εφορεία νεωτέρων μνημείων αλλά τον Απρίλιο 1994 αποφασίστηκε η κατεδάφισή της.

Το κτήριο της συναγωγής είχε μοναδική αρχιτεκτονική στο χώρο των Βαλκανίων και ο τύπος αυτής της συναγωγής υπάρχει στην Κωνσταντινούπολη και τη Προύσσα [3]. Είχε κεντρικό τρούλο όπου από κάτω βρισκόταν τοποθετημένο το Βήμα. Στο εσωτερικό περιείχε μια σειρά από κίονες οι οποίοι κυκλικά στήριζαν την οροφή. Το Ιερό "Εχάλ" βρισκόταν στο ανατολικό τοίχο.

Στην Κομοτηνή η περιοχή στο Φρούριο (όπου βρισκόταν η συναγωγή) ήταν γνωστή μέχρι τον Β Παγκόσμιο πόλεμο με την ονομασία "τα εβραίικα του Καλέ". Κατά την διάρκεια της Κατοχής (1941-44) ξεγυμνώθηκε η επίπλωση της συναγωγής και αργότερα για κάποια χρόνια χρησιμοποιήθηκε το κτήριο ως σταύλος.

ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ

Ο Ναός Αγίου Γρηγορίου του Φωτιστή (Αρμενική γλώσσα: Σουρπ Κρικόρ Λουσαβορίτς) είναι ένας Χριστιανικός Αρμένικος Ναός ο οποίος εγκαινιάστηκε στις 25 Νοεμβρίου 1834 στην Κομοτηνή. Ο Ναός βρίσκεται στην ιστορικά γνωστή περιοχή της Κομοτηνής με το όνομα Αρμενιό λόγω του ότι στην περιοχή αυτή κατοικούσε η Αρμένικη κοινότητα Κομοτηνής (το "Αρμενιό" είναι η περιοχή δυτικά του σημερινού Δημαρχείου Κομοτηνής και ανατολικά του Ξενοδοχείου "Ξενία".

ΙΣΤΟΡΙΑ

Ο ναός χτίστηκε σε οικόπεδο της αρμένικης κοινότητας Κομοτηνής και σήμερα σώζεται η κτητορική επιγραφή όπου φαίνεται το έτος κατασκευής και το ποσό που χρησιμοποιήθηκε για την ανέγερση του ναού. Η εκκλησία είναι αφιερωμένη στον άγιο Ιάκωβο και υπαγόταν διοικητικά στην αρχιεπισκοπή Αδριανούπολης. Σύμφωνα με την Αρμένικη θρησκευτική παράδοση στην Κομοτηνή υπήρξε επιδημία πανούκλας και έγινε τάμα στον άγιο Ιάκωβο, με αποτέλεσμα η πανούκλα να παρέλθει. Τότε η κοινότητα διατήρησε ετήσιο "μαντάγ" (αρμένικο "κουρμπάνι/τάμα") στο σωτήριο άγιο αλλά όταν αργότερα το ετήσιο "μαντάγ" λησμονήθηκε νέα επιδημία σάρωσε την Κομοτηνή. Οι πιστοί τότε ξαναεπικαλέστηκαν την βοήθεια του αγίου και σήμερα κάθε δεύτερη Κυριακή του Δεκέμβρη για την σωτηρία της πόλης τιμάται στην εκκλησία ο άγιος Ιάκωβος.